Arcydzieło Belle Époque przełomu XIX i XX wieku: żeliwny barometr marynistyczny

Barometr Anéroïde - Żeliwny okaz z przełomu XIX i XX wieku.

Marynarski klimat z kotwicą i wieńcem dębowym, Francja / Niemcy.

Kiedy w XIX wieku marynarz spoglądał na ścianę swojej salonowej komnaty, widział nie tylko przyrząd pomiarowy - widział to dzieło sztuki odlewniczej, które łączyło w sobie funkcję i piękno w stopniu nieosiągalnym dla współczesnych producentów.
Ten ścienny barometr aneroidowy to kwintesencja mieszczańskiej kultury nautycznej czasów III Republiki Francuskiej epoki Belle Époque.

Korpus przyrządu to efektowny i autentyczny odlew żeliwny w formie kotwicy marynarskiej, złoconej ipokrytej ciemną, naturalną patyną z akcentami złotawego brązu.

• Centralna część kotwicy rozrasta się w owalną tarczę nośną, po bokach której widoczne są symetrycznie wijące się liny okrętowe - skręcone, o wyraźnie zaznaczonej teksturze splecionych włókien.


• U szczytu kompozycji masywne, kotwiczne ogniwo z pierścieniem zawieszenia - funkcjonalne i dekoracyjne zarazem.


• Dolną partię kadłuba flankuje bogaty wieniec złożony z liści dębowych (po prawej stronie, wyraźne karbowane płaty) oraz liści wawrzynu lub laurowych (po lewej, wydłużone i gładkie), przeplatających się w dynamicznym reliefie.


• Ramiona kotwicy tworzą symetryczne, esowate woluty zakończone zawinięciem - motyw nawiązujący do tradycji herbów morskich.

Całość wykończona jest patynowanym złoceniem imitującym stare brązy, z ciemniejszymi wcięciami podkreślającymi głębię rzeźby.

Na oryginalnej, papierowej tarczy barometru, osadzonej w złoconej mosiężnej oprawie z perełkowym gzymsem - widnieją inskrypcje pogodowe w języku francuskim: VARIABLE u góry, PLUIE ou V.t (Pluie ou Vent) po lewej, Bon TEMPS (Beau Temps) po prawej, Gde PLUIE (Grande Pluie) na lewo, BAU FIKE / BAUFIKE po prawo, TEMPETE na dole po lewej, TRES SEC na dole po prawej. Dwie wskazówki - jedna ruchoma referencyjna w kolorze złotym ustawiana ręcznie, druga czarna pomiarowa - wskazujaca zmiany pogodowe mechanizmu.
Pod tarczą barometru, wbudowany w trzon kotwicy, pionowy termometr z emaliowaną, białą skalą z opisem THERMOMETRE, z podwójną skalą: CENTIGRADE oraz REAUMUR, z wtónym (wymeinionym) czerwonym słupkiem alkoholu i kulkowym zbiornikiem u dołu.

PRODUCENT
Na tarczy widnieje napis "BAROMETRE ANEROIDE" oraz neizidentyfikowany monogram wytwócy - jest to klasyczne oznaczenie barometru bez rtęci, opartego na membranowej kapsule aneroidowej, wynalezionej przez Luciena Vidiego w 1844 roku. Żeliwne barometry ścienne o tematyce nautycznej produkowane były zarówno we Francji (centra: Paryż, Lyon, Saint-Etienne) oraz w Niemczech (okręg Schwarzwaldu i Turyngii) na eksport do Francji od ok. 1870 do 1920 roku. Marynistyczna stylistyka z kotwicą była szczególnie popularna we Francji, gdzie dominująca kultura morska (przez słynne porty m.in.  Brest, Bordeaux, Marsylia i wiele zamorskich kolonii) nadawała ton wyposażeniu domów mieszczańskich i oficerskich.

CIEKAWOSTKA
Barometr aneroidowy, w odróżnieniu od swojego starszego brata - barometru rtęciowego - mógł być bezpiecznie transportowany i montowany niemal w każdej pozycji. Kapsula aneroidowa ściskana ciśnieniem atmosferycznym porusza wskazówkę poprzez układ dźwigni i sprężyn. Ciekawostką jest skala Réaumura widoczna na termometrze - dziś niemal zupełnie zapomniana, była oficjalną skalą temperatury we Francji i Rosji aż do schyłku XIX wieku, gdzie 0°R = 0°C, a 80°R = 100°C.

To historyczny dowód na to, że przyrząd pochodzi sprzed powszechnej standaryzacji na skalę Celsjusza.

WYMIARY
Wysokość około 36 cm, szerokość 25cm. 

Materiał: żeliwo złocone z patyną; tarcza barometru w mosiężnej oprawie o średnicy ok. 11 cm; termometr szklany z skalą emaliowaną o wys. 5,5 cm.

Stan: dobry, naturalna patyna wieku, termometr (wtórny słupek), drobne ślady użytkowania na tarczy barometru. Mechanicznie sprawny.

PODSUMOWANIE
To nie jest tylko przyrząd pomiarowy - to fragment historii kultury marinistycznego stylu i mieszczańskiego wyposażenia epoki pozytywizmu.
Barometry jako antyki żeliwne z motywem kotwicy są dziś rzadkością na rynku antykwarycznym, a egzemplarze zachowane w tak dobrym stanie z termometrem i czytelną, nierozklejoną tarczą należą do absolutnych pereł każdej kolekcji marynistycznej lub zbiorów przyrządów naukowych XIX wieku.

nasz numer magazynowy ST493

Wyszukany pomysł na prezent, jakiego próżno szukać w galeriach handlowych!