Kufel piwny wiktoriański aufgeschmolzener Glasfaden ca. 1890 - kryształ ołowiowy barwiony i szlifowany o pojemności 0,5L z cynowym deklem!
Kufel piwny: epoka wiktoriańska forma „Modern Pedestal"
Forma – smukła sylweta na wysokiej stopie
Bierkrug - niemiecka nazwa dla tego kufla piwnego, beer stein to nazwa angielska dla kufli, a prezentowany egzemplarz pochodzi epoki wiktoriańskiej (ok. 1890), reprezentuje przejściową formę estetyki, którą anglojęzyczni specjaliści określają mianem „modern pedestal". W polskiej terminologii antykwariuszy i birofilistówj najlepiej oddaje ją określenie „nowoczesny kufel na cokole" albo „kufel na wysokiej stopie".
Na przełomie XIX i XX wieku w Europie Środkowej rodzi się nowa estetyka szkła użytkowego: smukła, strzelista, z wyraźnie podkreśloną stopą i lekko rozszerzającą się czaszą. W literaturze anglojęzycznej Gary Kirsner określa tę linię form jako „modern pedestal. Prezentowany egzemplarz jest wyjątkową, barwną realizacją tej formy, datowaną w szerokich ramach chronologicznych na lata ok. 1870–1935, zgodnie z klasyfikacją z książki „The Beer Stein Book. A 400 Year History”.
Niecodzienny kufel piwny wsparty na wysokiej, masywnej stopy o wyraźnie zaznaczonej piętce, która zapewnia stabilność i elegancko unosi czaszę. Sylweta jest smukła, w środkowej partii delikatnie zwężona, a następnie subtelnie rozszerza się ku górze, tworząc formę pośrednią między kielichem a klasycznym kuflem piwnym.
Pokaźna wysokość szkła ponad 20 cm a z pokrywą łaćznie ponad 27 cm potwierdza jego wyjątkową klasę - znacznie wyższą niż typowe, masywne kufle półlitrowe.
Przylepiane hutniczo formowane uszko z bezbarwnego szkła - szerokie u podstawy i miękko wygięte w górnej części - wtapia się organicznie w bryłę naczynia, podkreślając jego pionowy rytm. To charakterystyczny dla czasów wiktoriańskiego stylu przełomu XIX i XX wieku kompromis między tradycyjną funkcjonalnością kufla karczmianego a finezją szkła salonowego.
Kufel wykonany jest ze szkła kryształowego (ołowiowego), całkowicie transparentnego przy dnie, od góry barwionego na intensywnie różowy odcień. To charakterystyczna dla epoki wiktoriańskiej technika barwienia szkła, gdzie dolna część pozostaje bezbarwna, a górna nabiera głębokiej barwy.
Barwienie przechodzi łagodnie, gradacyjnie od głębokiej, nasyconej fuksji przy wylewie po delikatnie zaróżowioną, prawie transparentnej partii przy stopie. Ta gradacja tonalna (ombre) buduje niezwykle dekoracyjną, nastrojową grę światła – efekt, który był szczególnie pożądany w okresie secesji i wczesnego modernizmu.
Szkło jest ręcznie formowane i dmuchane (mundgeblasen), co zdradzają drobne nierówności powierzchni charakterystyczne dla rzemiosła przełomu wieków, zanim maszynowa produkcja całkowicie je wyeliminowała.
Wtapiana nić szklana - niezwykła technika zdobnicza Aufgeschmolzener Glasfaden
To najbardziej intrygujący techniczny szczegół tego kufla. Nie jest to zwykły szlif, lecz specjalnie nakładana, cieniutka nić szklana (aufgeschmolzener Glasfaden), którą szklarz nakładał i wtapiał bezpośrednio na powierzchni czaszy w taki sposób, by tworzyła efekt delikatnego prążkowania obwodowego.
Technika ta była bardziej pracochłonna niż standardowy szlif, ponieważ wymagała precyzji – nić musiała przylegać równomiernie, bez zafalowań czy nierówności. Efekt wizualny jest subtelny, ale fascynujący: światło „płynie" po nakładanej nici, sprawiając, że powierzchnia nabiera złożoności i głębi optycznej.
Na tym tle pojawia się ręcznie grawerowany szlifem ornament: powtarzające się eliptyczne medaliony i motywy krzyżujących się łuków, wprowadzające rytm i symetrię. Ten typ zdobienia był szczególnie popularny w środkowoeuropejskich warsztatach szklarskich (Czechy, Śląsk, Bawaria) od XIX wieku aż po XX wiek - łącząć precyzję rzemiosła z dekoracyjnością odpowiadającą gustom klienteli.
Pojemność – Ręcznie Wygrawerowana Miara (0,5 L)
Na ściance czaszy widoczna jest ręcznie wygrawerowana kreska pojemności oraz oznaczenie „0,5 L". Taki sposób sygnowania odpowiada praktyce zakładów szklarskich i gospod w końcu XIX wieku, kiedy system miar ujednolicano na terenie Niemiec i Austro-Węgier, a jednocześnie odręczne grawerowanie było dopuszceniem szkła do użytku.
Pojemność pół litra - do dziś standard kuflowa piwnego - była wówczas jedną z najbardziej pożądanych miar w gospodach i piwiarniach niemieckojęzycznych.
Kufel łączy więc precyzję miary użytkowej z estetyką przedmiotu kolekcjonerskiego.
Pokrywa z cyny typu Altdeutscher Zinndeckel (Staroniemiecka Pokrywa Cynowa)
Kufel zwieńcza bogato dekorowana, piętrowa pokrywa cynowa - określana jako altdeutscher Zinndeckel (tł: „ stalogermańska pokrywa cynowa" – odwołując się do tradycji cechowej). Poszczególne „kondygnacje" nakrywki rozdzielone są profilowanymi listwami, a całą powierzchnię wypełnia głęboki, plastyczny relief: rocailowe wici, motywy kwiatowe oraz romboidalne kratki, wyraźnie odwołujące się do tradycji późnego historyzmu.
Szczególnie efektowny jest uchwyt na kciuka tzw thumb-lift - silnie wygięty, z bogatą dekoracją roślinną, zakończony fantazyjnym zwieńczeniem. Tak misternie opracowana pokrywa nie tylko chroniła napój, ale stanowiła czytelny sygnał statusu społecznego właściciela, odwołując się do tradycji cechowych i biesiadnych.
Zawias jest klasyczny dla przełomu XIX/XX wieku: masywny, o wyraźnie profilowanym ramieniu, gwarantujący wygodę otwierania kufla jedną ręką – świadectwo dbałości o funkcjonalność i użytkownika.
Kontekst Historyczny:
Forma „modern pedestal" pojawia się w okresie, gdy tradycyjny, ciężki kufel cechowy zaczyna ustępować miejsca bardziej eleganckim, wysmukłym naczyniom, odpowiednim do nowych, reprezentacyjnych wnętrz mieszczańskich epoki wiktoriańskiej. To czas rozkwitu wielkich hut szkła w Czechach, na Śląsku i w Bawarii - ośrodków, które dostarczały na rynek europejski wyroby łączące funkcję użytkową z artystycznym wyrafinowaniem.
Technika aufgeschmolzener Glasfaden (nakładanej nici szklarnej) była ekskluzywną metodą – nie każda huta ją opanowała. Świadczy to o wysokiej klasie rzemiosła, z którego pochodzi ten kufel.
Prezentowany egzemplarz jest modelowym przykładem przejścia epok:
- z jednej strony zachowuje pełnoprawną funkcję kufla piwnego z pokrywą cynową i precyzyjnie oznaczoną pojemnością,
- z drugiej - swoją kolorystyką, smukłą formą i wyrafinowanym technicznie przejściem barwnego do transparentnego szkła zbliża się do szklanego kielicha salonowego, przedmiotu do kolekcji bardziej niż do codziennego użytku.
Podsumowanie
Ten kufel wiktoriański na wysokiej stopie z rubinową poświatą to świadek czasu, w którym piwo przestało być wyłącznie napojem karczmianych biesiad, a stało się reprezentacyjnym trunkiem burżuazji.
Leząć w dłoni ciężki i masywny, w spojrzeniu lekki i wysmukły. Podczas użytkowania, szczególnie przy złocistym barwie piwa, kolor różowy wchodzi w fascynujący dialog z bursztynowym trunkiem, nadając całości niemal teatralną oprawę.
Aufgeschmolzener Glasfaden - ta zapomniana dziś technika - to dowód, że każdy szczegół był celowo opracowany. To nie była taśma produkcyjna, lecz warsztat rzemieślnika, który wiedział, co robi, i stawiał na precyzję.
W Antyczku taki przedmiot traktowany jest nie jak zwykły kufel czy szklanka, lecz jak fragment europejskiej kultury piwnej - z całą finezją barwionego szkła i kunsztem dawnych cechów i mistrzowskich rzemiosł.
To przedmiot dla tych, którzy szukają opowieści w szkle, którzy rozumieją, że piękno tkwi w szczegółach.
Forma Bierkrug – modern pedestal
Epoka Wiktoriańska, ok. 1890 r.
Materiał – czasza Kryształ ołowiowy, transparentny (dół), barwiony na różowo-rubinowy (góra)
Technika dekoracji Aufgeschmolzener Glasfaden (nić szklana) + grawerowanie ręczne
Pochodzenie Warsztat środkowoeuropejski (Czechy, Śląsk, Bawaria), ok. 1870–1900
Pojemność 0,5 L (wygrawerowana ręcznie)
Wysokość 27 cm, srednica podstawy 9,5 cm
Pokrywa Altdeutscher Zinndeckel (cyna), piętrowa, bogato ornamentowana
Stan Bardzo dobry - a zważajać na wiek - chciałoby się rzec Świetny ale widoczne są: zadapania, wykruszenie i fabryczne spękania przy miejscu przylepienia rączki do korpusu czaszy kufla, czy minimalne wykruszenie na dolnej stopce które to są jedynie świadkami wieku, tak jak patyna na cynowym elemencie. Kufel zachował się w bardzo dobrej formie. Na uwagę zasługuje brak odprysków górnego rantu. Widoczne są ślady użytkowania w postaci rys, szczególnie widoczne na spodzie kufla. Pokrywkę pokrywa wiekowa patyna.
Serdecznie polecamy!
nasz numer magazynowy Bi099
